Ëþäâ³ã Âàí Áåòõîâåí

       Áîíí â äðóã³é ïîëîâèí³ XVIII ñòîë³òòÿ áóâ íåâåëèêèì ì³ñòå÷êîì, ðåçèäåíö³ºþ êåëüíñêîãî êíÿçÿ. Ñàìå òóò â ãðóäí³ 1770 ðîêó ³ íàðîäèâñÿ ìàéáóòí³é ãåí³àëüíèé êîìïîçèòîð. Òî÷íà äàòà íàðîäæåííÿ Ëþäâ³ãà íå âñòàíîâëåíà, â³äîìà ò³ëüêè äàòà éîãî õðåùåííÿ - 17 ãðóäíÿ. Êíÿç³âñòâî öå íîñèëî öåðêîâíèé õàðàêòåð. Àëå öåðêâà, íà ðàä³ñòü æèòåëÿì, à îñîáëèâî ÷èñëåííèì ïðèäâîðíèì ³ ì³ñüê³é çíàò³, íå ïåðåøêîäæàëà óñ³ëÿêèì ðîçâàãàì ³ çàäîâîëåííÿì. Áàãàòî ðèñ ñâ âäà÷³ Ëþäâ³ã óñïàäêîâóâàâ â³ä ñâîãî ä³äà, Ëó¿ Áåòõîâåíà. Ãîðä³ñòü, íåçàëåæíà âäà÷à, íàïîëåãëèâ³ñòü ³ ïðàöåçäàòí³ñòü - âñ³ ö³ ÿêîñò³ áóëè âëàñòèâ³ ÿê ä³äó, òàê ³ éîãî çíàìåíèòîìó âíóêó. Äî Ëó¿ Áåòõîâåíà â ¿õ ñ³ì'¿ âñ³ áóëè ïðîñòèìè ðåì³ñíèêàìè. ² ëèøå éîìó ïîùàñòèëî ñòàòè ìóçèêàíòîì, ùî ³ çóìîâèëî äîëþ Ëþäâ³ãà. 1732 ðîêó, ìîëîäèé ìóçèêàíò çàëèøèâ ñâîº ð³äíå ì³ñòå÷êî ó ïîøóêàõ ùàñòÿ ³ áëàãîïîëó÷÷ÿ. Äîëÿ çàêèíóëà éîãî äî Áîííà. ×åðåç áàãàòî ðîê³â ñòàðàííî¿ ðîáîòè, ìîëîäà ëþäèíà, ùî ïðèéøëà â ì³ñòî ï³øêè ç òîðáèíêîþ çà ïëå÷èìà, ñòàëà êàïåëüìåéñòåðîì â ïðèäâîðí³é êàïåë³, ùî äîçâîëèëî éîìó çàéíÿòè ïîâàæàíå ïîëîæåííÿ â ñóñï³ëüñòâ³. ²îãàíí âàí Áåòõîâåí - áàòüêî Ëþäâ³ãà - òàêîæ ñëóæèâ â êàïåë³. Ñï³âàê, ñêðèïàëü ³ êëàâåñèíèñò, ãîâîðÿòü, â³í áóâ çäàòíèì ìóçèêàíòîì, àëå çãóáíà ïðèñòðàñòü äî àëêîãîëþ çðîáèëàñÿ ïðè÷èíîþ áàãàòüîõ ñòðàæäàíü ñ³ì'¿ ³ îñîáëèâî Ëþäâ³ãà - ñòàðøîãî ñèíà. Íà æàëü, ²îãàíí íå óñïàäêîâóâàâ õàðàêòåð ñâîãî áàòüêà, àëå çì³ã ïåðåíåñòè ³ ïåðåäàòè éîãî ñâîºìó ñèíó.
       Äðóæèíîþ ²îãàííà â 1767 ðîö³ ñòàëà ìîëîäåíüêà âäîâà ñòàðøîãî ëàêåÿ, ùî ïðàöþâàëà ó òîé ÷àñ êóõîâàðêîþ, Ìàãäàëåíà Êåâåð³õ. Ëó¿ Áåòõîâåí íå ñõâàëèâ âèáîðó ñèíà. Àëå, íå äèâëÿ÷èñü íà öå, â 1770 ðîö³ ó ìîëîäÿò íàðîäèâñÿ ñèí, íàçâàíèé íà ÷åñòü ä³äà. Ëþäâ³ãîì (í³ìåöüêèé âàð³àíò ³ìåí³ Ëó¿). Íàðîäèâñÿ â³í íà ãîðèù³, â íåâåëèê³é ê³ìíàòö³ ç êîñîþ ñò³íîþ ³ îäíèì ëèøå â³êîíöåì, âèêîíàíèì â ñõèë³ ÷åðåïè÷íîãî äàõó. Ñàìå â òàê³é á³äí³é îáñòàíîâö³ ³ ïî÷àâ ñâîº æèòòÿ ãåí³é, ÿêîãî äîòåïåð ïàì'ÿòàþòü ³ ëþáëÿòü ì³ëüéîíè.
       Íåçàáàðîì ï³ñëÿ íàðîäæåííÿ Ëþäâ³ãà, ïîìåð Ëó¿ Áåòõîâåí. Âæå â ÷îòèðèë³òíüîìó â³ö³ íå ìîæíà áóëî íå ïîì³òèòè çä³áíîñòåé õëîï÷èêà. Áàòüêî â³äðàçó â³äí³ññÿ äî öüîãî ÿê äî íîâîãî äæåðåëà äîõîä³â. Ëþäâ³ãó ïîòð³áíî áóëî ðîçâèâàòèñÿ, ïðàêòèêóâàòèñÿ ³ç çäàòíèì âèêëàäà÷åì, àëå ó áàòüêà áóëè îäí³ ìåòîäè - ïðèìóøåííÿ ³ ïîáî¿. Îäèí â÷èòåëü çì³íÿâ ³íøîãî, ð³äêî êîëè ñåðåä íèõ ïîïàäàâñÿ ä³éñíî äîáðèé ìóçèêàíò, í³õòî ç íèõ òàê ³ íå íàäàâ ñê³ëüêè àáî çíà÷óùîãî âïëèâó íà òàëàíîâèòó äèòèíó. Ìåòà ²îãàííà áóëà â òîìó, ùîá øâèäøå ï³äãîòóâàòè Ëþäâ³ãà äî êîíöåðò³â, ÷èì øâèäøå ïî÷íóòüñÿ êîíöåðòè, òèì øâèäøå ïîòå÷óòü â êèøåíþ ²îãàííà ãðîø³. Ïåðøèé êîíöåðò áóâ äàíèé â êåëüí³, äå âîñüìèë³òí³é õëîï÷èê, â ðåêëàìíèõ ö³ëÿõ, áóâ íàçâàíèé øåñòèð³÷íèì. Àëå âèñòóï íå äàâ î÷³êóâàíèõ äîõîä³â, ìîæëèâî òîìó ïðî ³íø³ êîíöåðòè â äèòÿ÷îìó â³ö³ í³ÿêèõ ñâ³äîöòâ íåìàº.
       1782 ð³ê, Áåòõîâåíó 12 ðîê³â.  öüîìó â³ö³ â³í â³ëüíî ãðຠíà êëàâåñèí³, ñêðèïö³, îðãàí³, ëåãêî ÷èòຠç ëèñòà. Ñàìå â öåé ð³ê â³äáóâàºòüñÿ íàéâàæëèâ³øà ïîä³ÿ â æèòòÿ þíîãî Áåòõîâåíà, ïîä³þ ÿêå çóìîâèëî âñå éîãî ïîäàëüøå æèòòÿ ³ êàð'ºðó. Ãîòë³á Íåô³ ñòàâ íîâèì äèðåêòîðîì ïðèäâîðíî¿ êàïåëè â Áîíí³. Öÿ ëþäèíà ñòàëà ñïðàâæí³ì íàñòàâíèêîì ³ â÷èòåëåì Ëþäâ³ãà, â³í óïîðÿäêóâàâ éîãî ìóçè÷íó îñâ³òó. Íåô³ çáóäèâ â ñâîºìó ó÷í³ ³íòåðåñ äî ìóçèêè Áàõà, Ãåíäåëÿ Ãàéäíà ³ Ìîöàðòà, íà çðàçêàõ ìóçèêè êëàâ³ðó Ô. Ý. Áàõà Áåòõîâåí â÷èòüñÿ òîíêîñò³ ñó÷àñíîãî ôîðòåï³àííîãî ñòèëþ. Ïðè äîïîìîç³ Íåô³ â òîìó æ ðîö³ ïóáë³êóþòüñÿ ïåðø³ òâîðè Áåòõîâåíà: âàð³àö³¿ íà òåìó ìàðøó Äðåññëåðà, òðè ôîðòåï³àíí³ ñîíàòè. Ö³é ïî䳿 áóëà ïðèóðî÷åíà ³ ãàçåòíà çàì³òêà äèðåêòîðà êàïåëè â ÿê³é ìîâèëîñÿ: “Öåé þíèé ãåí³é çàñëóãîâóº ï³äòðèìêè äëÿ ñâî¿õ àðòèñòè÷íèõ ïîäîðîæåé. ßêùî â³í ïðîäîâæóâàòèìå â òîìó æ äóñ³, ÿê ³ ïî÷àâ, ç íüîãî âèéäå äðóãèé Âîëüôãàíã Àìàäåé Ìîöàðò”.
       Íà þíîãî êîìïîçèòîðà áóëè ïîêëàäåí³ âåëèê³ íà䳿, òåïåð çàëèøàëîñÿ ¿õ âèïðàâäàòè. Íåô³ ÷óäîâî ðîçóì³â, ùî ðîçâèòêîì îäíèõ ìóçè÷íèõ çä³áíîñòåé îáìåæóâàòèñÿ íå ìîæíà. Áåòõîâåí, ùî íå îòðèìàâ çàãàëüíî¿ îñâ³òè, ÿêà ìàëî òóðáóâàëà áàòüêà, ïîãëèíåíîãî êîðèñëèâèìè ì³ðêóâàííÿìè, ³ç çàäîâîëåííÿì ïî÷àâ âèâ÷àòè ñòàðîäàâí³ ìîâè ë³òåðàòóðó, ô³ëîñîô³þ. Éîãî êóìèðàìè ñòàëè سëëåð ³ Ãåòå, à â òâîð÷³ñòü Øåêñï³ðà â³í áóâ ïðîñòî çàêîõàíèé.
       Ç 13-òè ðîê³â Ëþäâ³ãó äîâîäèòüñÿ ïðàöþâàòè, ïðàêòè÷íî éîìó äîâîäèòüñÿ óòðèìóâàòè ñ³ì'þ. ³í ïðàöþº ïîì³÷íèêîì îðãàí³ñòà â êàïåë³, ï³äðîáëÿº â òåàòð³, ðîçó÷óþ÷è ïàðò³¿ ³ç ñï³âàêàìè ³ àêîìïàíóþ÷è ¿ì ï³ä ÷àñ ðåïåòèö³é. Çà ðîêè ö³º¿ íàïîëåãëèâî¿ ³ áàãàòîìàí³òíî¿ ðîáîòè Áåòõîâåí ñòຠïîì³òíîþ ô³ãóðîþ â ìóçè÷íîìó êîë³ ì³ñòà. Ìîëîäèé ìóçèêàíò ì𳺠ïðî âèçíàííÿ âåëèêèõ ìóçèêàíò³â, ïðî çàíÿòòÿ ç Ìîöàðòîì.

Çàâåðøåííÿ Áîííñüêîãî åòàïó æèòòÿ

       Â³äåíü - öå ì³ñòî ìóçèêè, ìóçèêè ³ ùå ðàç ìóçèêè. Ïîäîëàâøè âñ³ëÿê³ òðóäíîù³, 17-ð³÷íèé Ëþäâ³ã ïðè¿æäæຠâ ïðîñëàâëåíå ì³ñòî. Éîãî ìåòà - çóñòð³÷ ç Ìîöàðòîì. Ìàåñòðî áóâ ïîâí³ñòþ ïîãëèíåíèé ðîáîòîþ íàä ñâîºþ îïåðîþ “Äîí Æóàí”, òîìó ãðó ìîëîäîãî ìóçèêàíòà â³í ñëóõàâ äîñèòü ðîçñ³ÿíî ³ âèêàçàâ ëèøå ñêðîìíó ïîõâàëó.
- Çàäàéòå ìåí³ òåìó äëÿ ³ìïðîâ³çàö³¿, - ó òîé ÷àñ óì³ííÿ ³ìïðîâ³çóâàòè íà çàäàíó òåìó áóëî øèðîêî ïîøèðåíî ñåðåä ï³àí³ñò³â. ² Ìîöàðò çàäàâ äâ³ ñòðî÷êè ïîë³ôîí³÷íîãî âèêëàäó. Äî ÷åñò³ Ëþäâ³ãà â³í íå ðîçãóáèâñÿ, á³ëüø òîãî â³äì³ííî ñïðàâèâñÿ ³ç çàâäàííÿì, óðàçèâøè ñâî¿ìè çä³áíîñòÿìè ïðîñëàâëåíîãî êîìïîçèòîðà. “Çâåðí³òü óâàãó íà íüîãî, â³í âñ³õ ïðèìóñèòü ïðî ñåáå ãîâîðèòè” - òàê, ïî ñïîãàäàõ ïðèñóòí³õ, îçâàâñÿ Ìîöàðò ïðî þíîãî Áåòõîâåíà. Êîëè ïðî òåáå òàê ãîâîðèòü îäíîãî ç íàéá³ëüøèõ ìóçèêàíò³â âñ³õ ÷àñ³â, öå îá³öÿº âåëèêó ïåðñïåêòèâó. Àëå òóò â³äáóâàºòüñÿ ùå îäèí ð³çêèé ïîâîðîò â æèòò³ Ëþäâ³ãà. Ìàòè âàæêî õâîðà ³ éîìó äîâîäèòüñÿ ïîâåðíóòèñÿ äî ð³äíîãî Áîííà.
       “Áàæàííÿ ùå ðàç ïîáà÷èòèñÿ ç õâîðîþ ìàò³ð'þ áóëî òàêèì ñèëüíèì, ùî óñóíóëî ç øëÿõó âñ³ ïåðåøêîäè ³ äîïîìîãëî ìåí³ ïîäîëàòè íàéá³ëüø³ òðóäíîù³”, - ïèñàâ Áåòõîâåí ï³ñëÿ ñìåðò³ ìàòåð³. “Âîíà áóëà ìåí³ òàêîþ äîáðîþ, ëþáëÿ÷îþ ìàò³ð'þ êðàùèì ìî¿ì äðóãîì”. Êîëè ìàòè ïîìåðëà, â 1787 ðîö³, íà Ëþäâ³ãà ë³ã âåñü òÿãàð òóðáîò ïðî ñ³ì'þ, îñê³ëüêè áàòüêî çîâñ³ì îïóñòèâñÿ, íåçàáàðîì â³í ï³øîâ çà ñâîºþ äðóæèíîþ.
       Ìîëîäèé Áåòõîâåí áóâ âèìóøåíèé áðàòè äîäàòêîâ³ ðîáîòè, çá³ëüøóâàòè ê³ëüê³ñòü óðîê³â, äî òîãî æ ùå ³ ñòåæèòè çà ãîñïîäàðñòâîì ³ âñ³ì ïîáóòîì ñ³ì'¿. Âñ³ ö³ íåïîñèëüí³ íàâàíòàæåííÿ ïîçíà÷èëèñÿ íà çäîðîâ'ÿ Ëþäâ³ãà, â³í ïåðåí³ñ òèô ³ â³ñïó íàçàâæäè ùî çàëèøèëà íà éîãî îáëè÷÷³ ñë³äè, ùî íàãàäóâàëè éîìó ïðî öåé âàæêèé ÷àñ âñå éîãî æèòòÿ.
       Æèòòÿ â Áîíí³ íàäî¿ëî, ìîëîäèé êîìïîçèòîð íå ì³ã ðåàë³çóâàòè âñ³ ñâî¿ àìá³ö³¿, ì³ñòî áóëî éîìó ò³ñíèì. Ïåðåáóâàííÿ òóò éîìó ñêðàøóþòü â³äâ³äèíè óäîìà Îëåíè ôîí Áðåéí³íã. Øâèäøå çà âñå ñàìå òàì â³í çíàõîäèâ äîìàøí³é çàòèøîê, ÿêîãî áóâ ïîçáàâëåíèé ç äèòèíñòâà. Öÿ ³íòåë³ãåíòíà ñ³ì'ÿ ñòàëà éîìó áëèçüêà. Ìàéæå âñå ñâîº æèòòÿ éîãî çâ'ÿçóâàëà äðóæáà ³ç ñòàðøèì ñèíîì Ñòåôàíîì, à äî÷êà Ëîðõåí - ñòàëà éîãî ïåðøîþ þíàöüêîþ ðîìàíòè÷íîþ ëþáîâ'þ. ѳì'ÿ Áðåéí³íãîâ çàâæäè ï³äòðèìóâàëà Áåòõîâåíà â éîãî ìóçè÷íèõ çàõîïëåííÿõ, âîíè æ çðîáèëè âïëèâ íà ïîâíîö³ííèé ðîçâèòîê îñîáè ìàéáóòíüîãî âåëèêîãî êîìïîçèòîðà. Áàãàòî â ÷îìó çàâäÿêè ¿ì Ëþäâ³ã ïîñòóïèâ â 1789 ðîö³ â³ëüíèì ñëóõà÷åì íà ô³ëîñîôñüêèé ôàêóëüòåò Áîííñüêîãî óí³âåðñèòåòó, àëå ïåðåáóâàííÿ òàì íå áóëî òðèâàëèì.
       ßê ìóçèêàíò Áåòõîâåí äàâíî âæå ñòàâ ñïðàâæí³ì â³ðòóîçîì, â³í ñòîÿâ íà îäíîìó ð³âí³ ç íàéá³ëüøèìè ï³àí³ñòàìè ªâðîïè. Àëå ÿê êîìïîçèòîð éîìó áóëî íåîáõ³äíå âäîñêîíàëåííÿ ñâîãî òàëàíòó, íîâ³ ³äå¿, â³ä÷óòòÿ, âðàæåííÿ - âñå òî ÷îãî â³í íå ì³ã îòðèìàòè â Áîíí³. ² ìîëîäèé ìóçèêàíò äî÷åêàâñÿ ñâîãî ÷àñó. Òðàïèëîñÿ öå ÷àñòêîâî ïî âîë³ âèïàäêó â 1792 ðîö³, êîëè ïî äîðîç³ íàçàä ç Ëîíäîíà äî ³äíÿ â Áîíí³ íåíàäîâãî çóïèíèâñÿ Éîçåô Ãàéäí. Íà òîðæåñòâ³, âëàøòîâàíîìó ç òàêîãî ïðèâîäó ìóçèêàíòàìè êàïåëè Áåòõîâåí áóâ ïðåäñòàâëåíèé â³äîìîìó ó òîé ÷àñ êîìïîçèòîðó. Òâîðè ìîëîäî¿ ëþäèíè ñïðàâèëè âðàæåííÿ íà Ãàéäíà, â³í ïîîá³öÿâ óñ³ëÿêó ï³äòðèìêó ³ ïîðåêîìåíäóâàâ ¿õàòè äî ³äíÿ. Çàðó÷èâøèñÿ ðåêîìåíäàö³éíèìè ëèñòàìè äî âïëèâîâèõ ëþäåé â ìóçè÷í³é ñòîëèö³ ªâðîïè, Áåòõîâåí ïîêèíóâ ð³äíå ì³ñòî, ïîêèíóâ éîãî íàçàâæäè.
       Äî 22 ðîê³â æèòòÿ Ëþäâ³ãà âàí Áåòõîâåíà çàê³í÷èâñÿ òàê çâàíèé Áîííñüê³é åòàï æèòòÿ êîìïîçèòîðà.  1792 ðîêó â³í áóâ àâòîðîì âæå 50 òâîð³â, õî÷à ÿêùî ïîð³âíÿòè éîãî ç âåëèêèì Ìîöàðòîì, ÿêèé äî öüîãî â³êó ìàâ á³ëüø ñîë³äíèé áàãàæ òâîð³â (äåê³ëüêà ñîòåíü), éîãî ïðîãðåñ ÿê êîìïîçèòîðà íå áóâ äóæå âåëèêèé. Àëå, øâèäøå çà âñå, öå áóëî çàòèøøÿ ïåðåä áóðåþ, ïåðåä òèì, ÿê Áåòõîâåí ïðîìàéíå óðàãàíîì ïî âñ³õ çàñàäàõ ìóçèêè òîãî ÷àñó.

³äåíü

       Áåòõîâåí çíîâó ïîòðàïëÿº â öå ÷àð³âíå ì³ñòî ìóçèêè. Çâ³äóñ³ëü çâó÷àòü àâñòð³éñüê³ ³ í³ìåöüê³, óãîðñüê³ ³ ñëîâ'ÿíñüê³ ìåëî䳿. À íà ïðèäâîðí³é ñöåí³ - âåëèêà ³ íåïîâòîðíà ³òàë³éñüêà îïåðà. Áåçë³÷ îðêåñòð³â, õîðîâèõ êàïåë îïåðíèõ òðóï ïåðåáóâàëè íà ñëóæá³ ó êðóïíèõ ìàãíàò³â - öå áóëî ìîäíî ñåðåä ëþäåé âèùå ñåðåäíüîãî ð³âíÿ äîñòàòêó”. Íå ìåíøà ê³ëüê³ñòü îáäàðîâàíèõ ìîëîäèõ ìóçèêàíò³â âèðóøèëè äî ³äíÿ ó ïîøóêàõ ïîêðîâèòåë³â ³ ìåöåíàò³â. Áåòõîâåí áóâ îäí³ºþ ç òàêèõ àìá³òíèõ ³ òàëàíîâèòèõ ëþäåé. ßê â³äîìî, òàëàíò íå çàõîâàºø. Íåçàáàðîì ìîëîäèé Ëþäâ³ã ñòຠîäíèì ç ïåðøèõ â³ðòóîç³â ³äíÿ, ãðà éîãî ïðèãîëîìøëèâà! Âò³øí³ â³äãóêè éäóòü ç óñ³õ áîê³â, éîãî ââàæàþòü îäíèì ç íàéïåðñïåêòèâí³øèõ ìóçèêàíò³â. Õàðàêòåð âèêîíàííÿ íàâ³òü íàçèâàþòü ðåâîëþö³éíèì, â³í ãðຠàáñîëþòíî íîâó ìóçèêó.
- Ïðàâèëà çàáîðîíÿþòü òàêó ïîñë³äîâí³ñòü àêîðä³â.
- À ÿ ¿¿ äîçâîëÿþ, - çàïåðå÷óº ìîëîäèé â³ëüíîäóìåöü. Ìóçèêà - öå ôàíòàç³ÿ, âñòàíîâëåíà íà íîòè. ßê³, äî á³ñà, ïðàâèëà?! Õ³áà ìîæëèâî óÿâó ãåí³ÿ çàãíàòè â ÿê³ñü ðàìêè, íàâ³ñèòè ÿðëèê³â, çàõèñòèòè äóðíèìè çàáîáîíàìè?!
       Ïåðøèì â÷èòåëåì Áåòõîâåíà ó ³äí³ ñòàâ Ãàéäí, ëþäèíà ùî ïî ã³äíîñò³ îö³íèëà òàëàíò ìîëîäîãî ìóçèêàíòà. ³í ïèñàâ: “² çíàâö³, ³ íåòÿìóù³ ïîâèíí³ ïî öèõ ï'ºñàõ íåóïåðåäæåíî âèçíàòè ùî ç ÷àñîì Áåòõîâåí çàéìå ì³ñöå îäíîãî ç íàéá³ëüøèõ êîìïîçèòîð³â ªâðîïè, à ÿ ãîðäèòèìóñÿ ïðàâîì íàçèâàòè ñåáå éîãî â÷èòåëåì”. Àëå, íå äèâëÿ÷èñü íà òàêó âèñîêó îö³íêó òâîð÷îñò³ Ëþäâ³ãà Ãàéäí íå çíàõîäèâ ïîâíîãî âçàºìîðîçóì³ííÿ ç ñâî¿ì ó÷íåì. ² öå íå áóëî äèâíî, âîíè áóëè äóæå ð³çíèìè ëþäüìè, ìóçèêàíòàìè. Ãàéäí ãîâîðèâ ñâîºìó ìîëîäîìó ó÷íþ:
- Ó Âàøèõ òâîðàõ çíàõîäèòèìóòü áàãàòî ïðåêðàñíîãî, íàâ³òü äèâíîãî, àëå äåùî çäàâàòèìåòüñÿ òåìíèì ³ äèâíèì, òîìó ùî Âè ñàì³ ëþäèíà äèâíà ³ ïîõìóðà, à ñòèëü êîìïîçèòîðà - öå â³í ñàì. Ïîäèâ³òüñÿ ìî¿ òâîðè. Âè â íèõ ÷àñòî çíàéäåòå ùîñü âåñåëå, òîìó ùî ÿ ñàì òàêèé. Áëèçüêî ï³âòîðà ðîê³â Áåòõîâåí ï³ä êåð³âíèöòâîì Àëüáðåõòñáåðãåðà, ó÷åíîãî-òåîðåòèêà, âèâ÷ຠêóðñ êîíòðàïóíêòó. Àëå ð³çíå ðîçóì³ííÿ ìóçèêè, ñâ³òîâ³ä÷óòòÿ, ìèñëåííÿ òàêîæ ñòàëè íåïåðåáîðíîþ ñò³íîþ ì³æ öèìè äâîìà ëþäüìè. - Öåé í³÷îìó íå íàâ÷èâñÿ ³ í³÷îìó íå íàâ÷èòüñÿ! - òàê îçèâàâñÿ Àëüáðåõòñáåðãåð ïðî ñâîãî ó÷íÿ. Àëå çàïèòàºòå çàðàç, ÷åðåç ñòîë³òòÿ, ó áóäü-ÿêî¿ ëþäèíè, õî÷ ñê³ëüêè äîñâ³ä÷åíîãî â ìóçèö³, ÷è çíຠâ³í ³ì'ÿ Áåòõîâåíà? À Àëüáðåõòñáåðãåðà? Íå ìåíøå çíà÷íèìè áóëè çàíÿòòÿ Áåòõîâåíà ó Ñàëüºð³, çíàìåíèòîãî ³òàë³éöÿ, â³í â³äîìèé íàì ÿê “îòðóéíèê” Ìîöàðòà, õî÷à öÿ ³ñòîð³ÿ âñüîãî ëèøå ì³ô, ëåãåíäà òîãî áóðõëèâîãî ³ äèâíîãî ÷àñó. ³äîìèé îïåðíèé êîìïîçèòîð â ¿õ äàëåêî íåðåãóëÿðíèõ çàíÿòòÿõ â³äêðèâ Áåòõîâåíó òàê çâàíèé “âîêàëüíå ïèñüìî”. Õî÷à ìîëîäèé êîìïîçèòîð ³ áóâ äàëåêèé â³ä ³òàë³éñüêèõ ìàéñòð³â â ö³é îáëàñò³ àëå Ñàëüºð³ äîïîì³ã â³äêðèòè Áåòõîâåíó éîãî âëàñíèé âîêàëüíèé ñòèëü.
       Ïåðø³ äåê³ëüêà ðîê³â, ïðîæèòèõ ó ³äí³, ñïðàâä³ ñòàëè äëÿ Ëþäâ³ãà íàéùàñëèâ³øèì ÷àñîì â éîãî æèòò³. ³í ç óñï³õîì âèñòóïàâ ïåðåä çíàòíîþ ïóáë³êîþ, ïðèâåðíóâ óâàãó ïðîôåñ³îíàë³â, ³, ùî áóëî îñîáëèâî âàæëèâå äëÿ íüîãî, ìåöåíàò³â. Áåòõîâåí ïèñàâ îäíîìó ç áðàò³â, ãàñòðîëþþ÷è â Ïðàç³: “Ìî¿ ñïðàâè äîáð³, äóæå äîáð³. Àëå öå áóâ ò³ëüêè óñï³õ ï³àí³ñòà, ìóçèêàíòà õî÷à âæå ñêîðî âñÿ ªâðîïà âçíຠêîìïîçèòîðà íà ³ì'ÿ Ëþäâ³ã âàí Áåòõîâåí.  ö³ ðîêè Áåòõîâåí âèðîáëÿº ñâ³é âëàñíèé ñòèëü, ôîðìóºòüñÿ ÿê ÿñêðàâèé ³ íåîðäèíàðíèé êîìïîçèòîð-íîâàòîð, ÿêèé ïðàãíå ïðèäóìóâàòè ³ ñòâîðþâàòè ùîñü íîâå, à íå ïîâòîðþâàòè âæå íàïèñàíå äî íüîãî. Ñòèëü - ºäí³ñòü ³ ãàðìîí³ÿ âñ³õ åëåìåíò³â òâîðó, â³í õàðàêòåðèçóº íå ñò³ëüêè ñàì òâ³ð, ñê³ëüêè îñîáó àâòîðà. Áåòõîâåí âîëîä³â âñ³ì öèì â äîñòàòêó.
       Ç 1775 ïî 1802 ð³ê êîìïîçèòîð ïèøå 19 ôîðòåï³àííèõ ñîíàò, 3 êîíöåðòè äëÿ ôîðòåï³àíî ç îðêåñòðîì, 2 ñèìôîí³¿, 6 ñòðóííèõ êâàðòåò³â îð. 18, ôîðòåï³àíí³ ³ ñòðóíí³ òð³î, à òàêîæ áåçë³÷ ³íøèõ òâîð³â. ³í÷ຠâñ³ ö³ òâîðè Òðåòÿ Ãåðî¿÷íà, ñèìôîí³ÿ, ÿêà ñëóæèòü íåñïðîñòîâíèì äîêàçîì çð³ëîñò³ Áåòõîâåíà-êîìïîçèòîðà. Íîâ³ òâîðè äóæå ïîïóëÿðí³, îñîáëèâî ñåðåä ìîëîäèõ ìóçèêàíò³â. Âèäàâö³ îõî÷å äðóêóþòü âñ³ òâîðè êîìïîçèòîðà, çàãàëîì ñïðàâè éäóòü íåïîãàíî. Ëþäâ³ã ïîòðàïëÿº ó âèñîê³ êðóãè â³äåíñüêî¿ àðèñòîêðàò³¿, àëå ³ òóò Áåòõîâåí çàëèøàºòüñÿ Áåòõîâåíîì.
       Ìàºòîê êíÿçÿ ˳õíîâñüêîãî, â³äîìîãî ìåöåíàòà ³ ïîêðîâèòåëÿ ëþäåé ìèñòåöòâà. ßêèéñü ÷àñ Áåòõîâåí æèâ â öüîìó ãîñòèííîìó áóäèíêó. Íà âóëèö³ éøîâ ïðîëèâíèé äîù, ìàºòîê çàïîëîíèëè îô³öåðè íàïîëåîí³âñüêî¿ àð쳿, ùî çàõîïèëè íà òîé ÷àñ ³äåíü. Ïðèºìíèé âå÷³ð â ïðåêðàñíîìó áóäèíêó, àëå ÷îãîñü âñå-òàêè íå âèñòà÷àëî. Ìóçèêè! ² íå ïðîñòî ìóçèêè, à ìóçèêè ó âèêîíàíí³ âåëèêîãî ìàéñòðà! Íó çâè÷àéíî æ, öå æ òàê çðó÷íî çàâæäè ìàòè ïðè ñîá³ ìóçèêàíòà-â³ðòóîçà âàðòî ò³ëüêè êëàöíóòè ïàëüöÿìè ³ â³í âæå êîëî ôîðòåï³àíî, âèêîíóº ñâî¿ ãåí³àëüí³ òâîðè äëÿ íàï³âï'ÿíîãî îô³öåðñüêîãî ñêëàäó. Áåòõîâåí êàòåãîðè÷íî â³äìîâèâñÿ. Òîä³ ãîñïîäàð ïåðåéøîâ íà âèìîãè (ìàáóòü â³í çà öåé ÷àñ òàê ³ íå âï³çíàâ ñâîãî ãîñòÿ). Ëþäâ³ã çá³ñèâñÿ, öå â³í óì³â ðîáèòè íå ã³ðøå, í³æ ïèñàòè ìóçèêó, ³ â íåïîãîæó ïîãîäó, ãîëîñíî õëîïíóâøè äâåðèìà, íåãàéíî ïîêèíóâ ìàºòîê. ßêèé õàðàêòåð! Ïðèéøîâøè äîäîìó, â³í íàïèøå ö³ ãîðä³ ðÿäêè: “Êíÿçü! Òèì, ÷èì âè º, âè çîáîâ'ÿçàí³ âèïàäêîâîñò³ íàðîäæåííÿ. Òèì, ÷èì º ÿ, ÿ çîáîâ'ÿçàíèé ñàìîìó ñîá³. Êíÿç³â ³ñíóº ³ ³ñíóâàòèìå òèñÿ÷³. Áåòõîâåí æå - ëèøå îäèí”. Ïðèðîäæåíà íåçàëåæí³ñòü éîãî (ïðèãàäàéòå ä³äà Áåòõîâåíà) õàðàêòåðèçóºòüñÿ ùå îäíèì âèïàäêîì ç éîãî æèòòÿ, â³ðí³øå íàâ³òü âñüîãî ëèøå îäí³ºþ ôðàçîþ, ñêàçàíîþ íà àäðåñó ïðèíöà Ëþäâ³ãà Ôåðäèíàíäà. Ïî÷óâøè â Áåðë³í³ ãðó ïðèíöà, òðåáà â³äçíà÷èòè ùî â³í ä³éñíî áóâ íå ïîãàíèì ìóçèêàíòîì, Áåòõîâåí çðîáèâ çàñëóæåíèé êîìïë³ìåíò: “Âè ãðàºòå íå ÿê ïðèíö, à ÿê ñïðàâæí³é àðòèñò”.

Âòðàòà ñëóõó

       Â æèòò³ áàãàòüîõ ëþäåé êîëè-íåáóäü íàñòóïຠìîìåíòè, âèìàãàþ÷³ ëîêàë³çàö³¿ âñ³õ æèòòºâèõ ñèë. Êîìóñü òóò âåçå á³ëüøå, êîìóñü ìåíøå. Ùî çíà÷èòü äëÿ ëþäèíè âòðàòèòè ñëóõ? Êîëè òè âæå íå ìîæåø ðîáèòè ÿê³ñü çâè÷í³ ³ î÷åâèäí³ ðå÷³, êîëè ÷óºø ò³ëüêè âèñíàæóþ÷èé øóì, ïðîíèçëèâèé âñþ ãîëîâó, ³ óñâ³äîìëþºø, ùî æèòè ç öèì äîâåäåòüñÿ äîâã³ ðîêè, áåç ñï³âó ïòàõ³â çâóê³â ïðèëèâó, íàâ³òü ñòóêîòó êàáëóê³â ïî ìîñòîâ³é, ñì³õó. À ùî çíà÷èòü âòðàòèòè ñëóõ äëÿ ìóçèêàíòà? Ïåðø³ îçíàêè ãëóõîòè ó Ëþäâ³ãà âèÿâèëèñÿ â 26 ðîê³â. À â1801 ðîêó, êîëè éîìó ñòóêíóëî 31, ñâîºìó äðóãîâ³ þíîñò³ Âåãåëåðó Áåòõîâåí íàïèñàâ: “ß âåäó, ìîæíà ñêàçàòè, æàëþã³äíå æèòòÿ; äâà ðîêè âæå ÿê ÿ óíèêàþ âñÿêèõ êîìïàí³é, îñê³ëüêè ó ìåíå áðàêóº äóõó ñêàçàòè ëþäÿì: ÿ ãëóõèé. ßêùî á ó ìåíå áóëà ÿêà-íåáóäü ³íøà ïðîôåñ³ÿ, öå áóëî á ùå òåðïèìî, àëå ïðè ìî¿é ïðîôåñ³¿ öå æàõëèâî. Ùî ãîâîðèòèìóòü ³ç öüîãî ïðèâîäó ìî¿ âîðîãè, ÿêèõ íå ìàëî!.. ß ÷àñòî âæå ïðîêëèíàâ ³ ñåáå ³ òâîðöÿ çà ñâîº ³ñíóâàííÿ. Õî÷ó, ÿêùî âäàñòüñÿ, ï³òè íàïåðåê³ð äîë³, õî÷à â ìîºìó æèòò³ áóäóòü ìîìåíòè, êîëè ÿ áóäó íàéíåùàñí³øèì ñòâîð³ííÿì”. Íå äèâëÿ÷èñü íà òàêå â³ä÷àéäóøíå ïîëîæåííÿ Áåòõîâåí çáåð³ã çäîðîâ³ñòü ðîçóìó ³ ÿñíî óÿâëÿâ ñîá³ âñþ ñèòóàö³þ, ùî ñêëàëàñÿ.
       Àëå á³äà íå ïðèõîäèòü îäíà. Òðàïèëîñÿ öå âñå â òîìó æ 1801 ðîö³. Ïîõìóðèé ³ íåëþäèìèé êîìïîçèòîð ïîëþáèâ. Õòî æ âîíà, ùî ï³äêîðèëà ñåðöå ãåí³àëüíîãî òâîðöÿ? Ìèëà, ïî-âåñíÿíîìó ïðåêðàñíà, ç àíãåëüñüêèì ëè÷êîì ³ áîæåñòâåííîþ óñì³øêîþ, î÷èìà â ÿêèõ õîò³ëîñÿ ïîòîíóòè, ø³ñòíàäöÿòèë³òíÿ àðèñòîêðàòêà Äæóëüºòà Ãâ³÷÷àðä³.
- Òåïåð ÿ ÷àñò³øå áóâàþ â êîìïàí³ÿõ, - ïèøå Ëþäâ³ã. - Öþ çì³íó ïðîâåëà â ìåí³ ìèëà, ÷àð³âíà ä³â÷èíà, ÿêà ìåíå ëþáèòü ³ ÿêó ëþáëþ ÿ. Âîíà ñòàëà ò³ºþ ñîëîìèíêîþ äëÿ Áåòõîâåíà çà ÿêó â³í âñ³ìà ñèëàìè ïðàãíóâ óòðèìàòèñÿ. Âîíà, çäàâàëîñÿ, ãîòîâà â³äïîâ³ñòè âçàºìí³ñòþ, Ëþäâ³ã çíîâó â³ä÷óâ ïðèëèâ ñèë, íàä³þ íà îäóæàííÿ, ùàñòÿ áóëî òàêå áëèçüêå.
       “Òè íå ïîâ³ðèø, ÿê ñàìîòíüî ³ ñóìíî ïðîâ³â ÿ îñòàíí³ äâà ðîêè: ãëóõîòà, òî÷íî ïðèìàðà ÿêàñü, áóëà ìåí³ âñþäè, ÿ óíèêàâ ëþäåé, çäàâàâñÿ ì³çàíòðîïîì, íà ÿêîãî òàê ìàëî ñõîæèé. Ðàí³øå ÿ ïîñò³éíî õâîð³â, à çàðàç - ò³ëåñí³ ìî¿ ñèëè, à ðàçîì ç òèì ³ äóõîâí³ ç äåÿêîãî ÷àñó âñå á³ëüøå ì³öí³þòü. Ç êîæíèì äíåì ÿ âñå áëèæ÷å äî ìåòè, ÿêó â³ä÷óâàþ, àëå íå ìîæó âèçíà÷èòè. Ò³ëüêè öèì ìîæå æèòè òâ³é Áåòõîâåí. Íå òðåáíî ñïîêîþ! ²íøîãî ñïîêîþ, îêð³ì ñíó, ÿ íå âèçíàþ. Âè ïîâèíí³ áà÷èòè ìåíå ùàñëèâèì. ß ñõîïëþ äîëþ çà ãëîòêó, çîâñ³ì ç³ãíóòè ìåíå íå âäàñòüñÿ. Î, ÿê ÷óäîâî æèòè òèñÿ÷îêðàòíèì æèòòÿì!”. Öåé ëèñò òåæ íàïèñàíèé Âåãåëåðó, àëå äåê³ëüêà ì³ñÿö³â îï³ñëÿ. ßê æàõëèâî ïîñòóïèòü ç íèì äîëÿ, öÿ ³ëþç³ÿ íåçàáàðîì ðîçñ³ºòüñÿ ³ Áåòõîâåíó íàëåæèòü âèòðèìàòè ùå îäíå âèïðîáóâàííÿ. ² çíîâó ñòàðèé àðèñòîêðàòè÷íèé çàáîáîí, ç ÿêèì Ëþäâ³ã âæå çóñòð³÷àâñÿ äî ³ ùå íå ðàç çóñòð³íåòüñÿ ï³ñëÿ ö³º¿ òðàã³÷íî¿ ³ñòîð³¿. Äëÿ ñ³ì'¿ Äæóëüºòè ìóçèêàíò áóâ ëþäèíîþ äðóãîãî ñîðòó, âñüîãî ëèøå àðòèñòîì, îáñëóãîâóþ÷èì ïåðñîíàëîì. Òà ³ ñàìà ä³â÷èíà áóëà ëåãêîâàæíà, íåçàáàðîì âîíà âèéøëà çàì³æ çà ãðàôà Ãàëëåíáåðãà, í³ê÷åìíó ëþäèíó ³ áåçäàðíîãî êîìïîçèòîðà.  æèòò³ Áåòõîâåíà ðîç³ãðàëàñÿ äðàìà, ã³äíà ïåðà âåëèêîãî Øåêñï³ðà, òàêîãî óëþáëåíîãî êîìïîçèòîðîì! Ãëóõîòà ñòàëà î÷åâèäíîþ, íåâäà÷³ â îñîáèñòîìó æèòò³ ñòàëà äëÿ òðèäöÿòèäâîð³÷íîãî Áåòõîâåíà òóïèêîì. Ùî ðîáèòè?.. ßê æèòè äàë³, ³ ÷è âàðòî æèòè?.. Ñàìîãóáñòâî?.. ×è öå âèõ³ä?.. Ãåéë³ãåíøòàäò - òèõå ³ â³äîêðåìëåíå ì³ñòå÷êî íåäàëåêî â³ä ³äíÿ.
       Æèâîïèñíà ïðèðîäà íà áåðåãàõ Äóíàþ ïîâèííà áóëà ñïðèÿòè îäóæàííþ êîìïîçèòîðà. Öå ì³ñòå÷êî ñòàëî ³ñòîðè÷íèì ì³ñöåì â á³îãðàô³¿ Áåòõîâåíà. Íà æàëü, âîíî áóëî ïîâ'ÿçàíî á³ëüøå ç ñóìíèìè ïîä³ÿìè. Òóò áóëè ïîõîâàí³ îñòàíí³ íà䳿 íà ïîâåðíåííÿ ñëóõó, îñê³ëüêè ðåêîìåíäîâàíå ë³êàðÿìè ë³êóâàííÿ íå äàëî í³ÿêèõ ðåçóëüòàò³â. Á³ëüø òîãî, äóìêè ïðî ñìåðòü, òàêó áëèçüêó ³ òàêó çö³ëÿþ÷ó, íå ïîêèäàþòü éîãî.

1802 ð³ê. Æîâòåíü. Ãåéë³ãåíøòàäò.

       Ëþäâ³ã ïèøå ñâ³é Ãåéë³ãåíøòàäòñüêèé çàïîâ³ò, àäðåñîâàíèé éîãî áðàòàì Êàðëó ³ ²îãàííó. Ïðî÷èòàíî âîíî ïîâèííî áóëî áóòè ò³ëüêè ï³ñëÿ ñìåðò³ Áåòõîâåíà. “Î, âè ëþäè, ùî ââàæàþòü àáî òëóìà÷àòü, í³áè ÿ çëîáíèé, óïåðòèé, ì³çàíòðîï³÷íèé, - ÿê âè äî ìåíå íåñïðàâåäëèâ³; âàì íåâ³äîìà òàºìíà ïðè÷èíà òîãî, ùî âàì çäàºòüñÿ. Ñåðöåì ñâî¿ì ³ ðîçóìîì ÿ ñõèëüíèé äî í³æíîãî â³ä÷óòòÿ äîáðîòè, ÿ çàâæäè áóâ ãîòîâèé äî çä³éñíåííÿ âåëèêèõ ñïðàâ. Àëå ïîäóìàéòå ò³ëüêè, ùî îñü âæå ø³ñòü ðîê³â çíàõîäæóñÿ ÿ â çëîùàñíîìó ñòàí³. Ç ðîêó â ð³ê ñïîä³âàþ÷èñü íà ë³êóâàííÿ, ÿ áóâ ïðèìóøåíèé, íàðåøò³, âèçíàòè, ùî ñòîþ ïåðåä òðèâàëîþ íåäóãîþ (ë³êóâàííÿ ÿêîãî â³äí³ìå, ìàáóòü, ðîêè, à òî ³ çîâñ³ì íåìîæëèâå); íàä³ëþþ÷èé â³ä ïðèðîäè ïàëêèì æèâèì òåìïåðàìåíòîì, æèâèâ íàâ³òü ñõèëüí³ñòü äî ðîçâàã ñâ³òëà, ÿ ïîâèíåí áóâ ðàíî óñàì³òíèòèñÿ ³ ïîâåñòè çàìêíóòå æèòòÿ...

Çíàìåíèò³ òâîðè Áåòõîâåíà

       Âñÿ ð³çíîìàí³òí³ñòü â³ä÷óòò³â, ùî ïåðåæèâàºòüñÿ êîìïîçèòîðîì â öåé ïåð³îä, áóëà â³äîáðàæåíà ³ â éîãî òâîðàõ. Àêòèâíà ä³ÿëüí³ñòü, ïðèñòðàñòü, æàäàííÿ ñïîêîþ - ö³ ïðîòèëåæí³ â³ä÷óòòÿ ãàðìîí³éíî ñòèêàþòüñÿ â òâîðàõ, íàïèñàíèõ â öåé ñêëàäíèé äëÿ Áåòõîâåíà ïåð³îä. Íå ìîæíà ñòâåðäæóâàòè, ùî ñòðàæäàííÿ ëþäèíè ñïðèÿþòü éîãî òâîð÷îìó íàòõíåííþ, àëå: Òðåò³é ôîðòåï³àííèé êîíöåðò ñ-moll, îð. 37 (1800); ñîíàòà As-dur, îð. 26 ç ïîõîðîííèì ìàðøåì ³ “Ñîíàòà-ôàíòàç³ÿ” (“̳ñÿ÷íà ñîíàòà”, äî ðå÷³, ïðèñâÿ÷åíà âîíà áóëà Äæóëüºò³ Ãâ³÷÷àðä³) (1802); åìîöéíî-³ìïóëüñèâíà ñîíàòà d-moll ç ðå÷èòàòèâîì, îð. 31 (1802); “Êðåéöåðîâà ñîíàòà” äëÿ ñêðèïêè ³ ôîðòåï³àíî (1803) ³ ðÿä ³íøèõ òâîð³â. Âîíè ïðåêðàñí³! Çàðàç, ÷åðåç ðîêè, îö³íþþ÷è ³ àíàë³çóþ÷è âñå æèòòÿ âåëèêîãî êîìïîçèòîðà, ìè ìîæåìî ñòâåðäæóâàòè, ùî âðÿòóâàòèñÿ, çáåðåãòè ñâîº æèòòÿ ³ çäîðîâèé ãëóçä, éîìó âäàëîñÿ çàâäÿêè âñå ò³é æå ìóçèö³. Âìèðàòè Áåòõîâåíó áóëî ïðîñòî í³êîëè. Æèòòÿ äëÿ íüîãî çàâæäè áóëî áîðîòüáîþ, ç ñâî¿ìè ïåðåìîãàìè ³ ïîðàçêàìè, ïðîäîâæóâàâ áîðîòèñÿ, ³íàêøå â³í íå ì³ã. Âåëè÷åçíà ê³ëüê³ñòü ³äåé ³ ïðîåêò³â çàïîâíèëà ñâ³äîì³ñòü Ëþäâ³ãà, ¿õ òàê áàãàòî, ùî äîâîäèòüñÿ ïðàöþâàòè íàä äåê³ëüêîìà òâîðàìè îäíî÷àñíî. Ñòâîðþºòüñÿ Òðåòÿ ñèìôîí³ÿ (Ãåðî¿÷íà ñèìôîí³ÿ), â öåé æå ïåð³îä ç'ÿâëÿþòüñÿ íàðèñè Ï'ÿòî¿ ñèìôîí³¿ ³ “Àïàñ³îíàòè”. Íàáëèæàºòüñÿ çàê³í÷åííÿ ðîáîòè íàä ãåðî¿÷íîþ ñèìôîí³ºþ ³ ñîíàòîþ “Àâðîðà”, à Áåòõîâåí âæå áåðåòüñÿ äî ðîáîòè íàä îïåðîþ “Ô³äåë³î”, äîïðàöüîâóº “Àïàñ³îíàòó”. ϳñëÿ îïåðè çíîâó ïîíîâëþºòüñÿ ðîáîòà íàä Ï'ÿòîþ ñèìôîí³ºþ, àëå íå íàäîâãî, îñê³ëüêè ïèøå ×åòâåðòó.  ïåð³îä ì³æ 1806-1808 ðîêàìè âèõîäÿòü: ×åòâåðòà, Ï'ÿòà ³ Øîñòà (“Ïàñòîðàëüíà”) ñèìôîí³¿, óâåðòþðà “Êîð³îëàí”, Ôàíòàç³ÿ äëÿ ôîðòåï³àíî, õîðó ³ îðêåñòðó. Áîæåâ³ëüíà ïðàöåçäàòí³ñòü! ² êîæíèé ïîäàëüøèé òâ³ð àáñîëþòíî íå ñõîæèé íà ïîïåðåäí³é, âîíè âñ³ ëåæàòü â ð³çíèõ ïëîùèíàõ ³ êîæåí ç íèõ ãåí³àëüíèé! "Íà çàãîëîâíîìó ëèñò³ Ãåðî¿÷íî¿ ñèìôîí³¿, íà ÷åñòü ÿêî¿ ³ áóâ íàçâàíèé öåé ïåð³îä æèòòÿ êîìïîçèòîðà, ðóêîþ Áåòõîâåíà áóëî íàïèñàíî “Áóîíàïàðòå”, à òðîõè íèæ÷å “Ëó¿äæ³ âàí Áåòõîâåí”. Òîä³, âåñíîþ 1804 ðîê³â, Íàïîëåîí áóâ êóìèðîì áàãàòüîõ ëþäåé, î÷³êóþ÷èõ çì³í â ñâ³òîâ³é ³äåîëî㳿, ñâ³òîâîìó âëàøòóâàíí³, ëþäåé, ñïðàãëèõ ñêèíóòè ç ñâî¿õ ïëå÷åé âàíòàæ ñòàðèõ çàáîáîí³â. Áîíàïàðò áóâ óîñîáëåííÿì ðåñïóáë³êàíñüêèõ ³äåàë³â, ãåðîºì, ÿêèé áóâ ã³äíèé Ãåðî¿÷íî¿ ñèìôîí³¿. Àëå ùå îäíà ³ëþç³ÿ áóëà ðîçâ³ÿíà, êîëè Íàïîëåîí ïðîãîëîñèâ ñåáå ³ìïåðàòîðîì.
- Öåé - òåæ çâè÷àéíà ëþäèíà! Òåïåð â³í òîïòàòèìå íîãàìè âñ³ ëþäñüê³ ïðàâà, áóòè ñë³äóâàòè ò³ëüêè ñâîºìó ÷åñòîëþáñòâó, â³í ñòàâèòèìå ñåáå âèùå çà âñ³ ³íøèõ ³ çðîáèòüñÿ òèðàíîì! - çàãîëîâíèé ëèñò áóâ ðîç³ðâàíèé àâòîðîì â êëàïò³. “Eroica” - íîâèé çàãîëîâîê ñèìôîí³¿.
       Ï³ñëÿ Òðåòüî¿ ñèìôîí³¿ â ñâ³ò âèõîäèòü îïåðà “Ô³äåë³î”, ºäèíà îïåðà, íàïèñàíà Áåòõîâåíîì, ³ îäèí ç íàéóëþáëåí³øèõ éîãî òâîð³â, â³í ãîâîðèâ: “dz âñ³õ ìî¿õ ä³òåé, âîíà êîøòóâàëà ìåí³ íàéá³ëüøèõ ìóê ïðè íàðîäæåíí³, âîíà æ äîñòàâèëà ìåí³ íàéá³ëüø³ çàñìó÷åííÿ, - òîìó-òî âîíà ìåí³ äîðîæ÷å ³íøèõ”.
       Ï³ñëÿ öüîãî ïåð³îäó, òàêîãî íàñè÷åíîãî ñèìôîí³ÿìè, ñîíàòàìè ³ ³íøèìè òâîðàìè, Áåòõîâåí ³ íå äóìàâ â³äïî÷èâàòè. ³í ñòâîðþº Ï'ÿòèé ôîðòåï³àííèé êîíöåðò, Ñüîìó ³ Âîñüìó ñèìôîí³¿ (1812). Ëþäâ³ã çàìèñëþº íàïèñàòè ìóçèêó äî òðàãå䳿 Ãåòå “Åãìîíò”, â³í äóæå ëþáèâ ïîåç³þ ñâîãî êóìèðà, âîíà ëåãêî ëÿãàëà íà ìóçèêó. Äâà âåëèê³ ñó÷àñíèêè ÿêèéñü ÷àñ ïåðåïèñóâàëèñÿ, ñâ³äîöòâîì ¿õ ñï³âïðàö³ ñòàëà ìóçèêà äî “Åãìîíòó”. Îäíîãî ðàçó âîíè íàâ³òü çóñòð³ëèñÿ, àëå ïðî öå òðîõè ï³çí³øå...
       Íå äèâëÿ÷èñü íà äîñèòü âåëèêó ïîïóëÿðí³ñòü, â³í ÷àñ â³ä ÷àñó ìຠïåâí³ ïðîáëåìè ó ô³íàíñîâîìó ïëàí³. Áàãàòî â ÷îìó ÷åðåç ñâîþ ãîðåçâ³ñíó íåçàëåæí³ñòü, àëå çàâäÿêè öüîìó â³í ³ çáåð³ã ñâ³é âëàñíèé ñòèëü, ÿêèé ³ çàðàç âèä³ëÿº éîãî ñåðåä ³íøèõ âåëèêèõ êîìïîçèòîð³â ó âñüîìó ñâ³ò³. Çì³íè òîðêíóëèñÿ ³ îñîáèñòîãî æèòòÿ. Ùå â 1799 ðîö³ Ëþäâ³ã ïî÷àâ âèêëàäàòè ó äâîõ ìèëèõ ñåñòåð Òåðåç³ ³ Æîçåô³í³ Áðóíñâ³ê. Äî íåäàâíüîãî ÷àñó ââàæàëîñÿ, ùî çàêîõàíèé â³í áóâ ñàìå ó Òåðåçó, àëå âæå â äâàäöÿòîìó ñòîë³òò³ áóëè çíàéäåí³ ëèñòè Áåòõîâåíà, ùî â³äíîñÿòüñÿ äî òîãî ïåð³îäó ³ àäðåñîâàí³ âîíè áóëè äî Æîçåô³íè. Îò òàê îô³ö³éí³ â³äíîñèíè ïåðåðîñëè â ì³öíó ³ ñåðäå÷íó äðóæáó, à äðóæáà â ëþáîâ.
       Îäíî÷àñíî â³í ïðîïîíóº ñâî¿ ïîñëóãè êîìïîçèòîðà, íàïèñàâøè ëèñò â äèðåêö³þ êîðîë³âñüêî-³ìïåðàòîðñüêèõ ïðèäâîðíèõ òåàòð³â, âîíè æ ó ñâîþ ÷åðãó íàâ³òü íå ñïðîìîãëèñÿ â³äïîâ³ñòè. ×îìó æ ïðîôåñ³îíàë ç ³ì'ÿì â³äîìèì íà âñþ ªâðîïó çîáîâ'ÿçàíèé âèïðîøóâàòè ñîá³ ðîáîòó?  ³íøîìó â³í ñàì ïîÿñíèâ ñâîº ïîëîæåííÿ âñå â òîìó æ ëèñò³: “äîðîãîâêàçíîþ íèòêîþ äëÿ òîãî, ùî ï³äïèñàâñÿ (Áåòõîâåíà. àâò.) èñêîíè íèæ÷å áóëî íå ñò³ëüêè äîáóâàííÿ õë³áà íàñóùíîãî ñê³ëüêè - â íàáàãàòî á³ëüøîìó ñòóïåí³ - ñëóæ³ííÿ ìèñòåöòâó îáëàãîðîäæóâàííÿ ñìàêó ³ óñòðåìë³ííÿ ìóçè÷íîãî ãåí³ÿ äî âèñîêèõ ³äåàë³â ³ äî äîñêîíàëîñò³. ³í áóâ âèìóøåíèé áîðîòèñÿ ç³ âñ³ëÿêèìè òðóäíîùàìè ³ äîòåïåð éîìó íå âèïàëî ùàñòÿ ñòâîðèòè ñîá³ òóò ïîëîæåííÿ çã³äíå öüîãî áàæàííÿì ïðèñâÿòèòè ñâîº æèòòÿ âèêëþ÷íî ìèñòåöòâó. ³äïîâ³äü òàê ³ íå ïðèéøëà, à ñàì Áåòõîâåí îõàðàêòåðèçóâà⠓ïîâàæíó äèðåêö³þ” äóæå ïðîñòî ³ ëàêîí³÷íî - êíÿç³âñüêà ñâîëîòà.
       Ï³ä ãí³òîì âñ³õ öèõ íåâäà÷, ãíàíèé îáñòàâèíàìè, Ëþäâ³ã óõâàëþº ð³øåííÿ ïîêèíóòè Âåíó. Îñü òóò òî “ìåöåíàòè” ³ çðîçóì³ëè ùî âòðà÷àþòü. Åðöãåðöîã Ðóäîëüô ãðàô Êèíñüêèé ³ êíÿçü Ëîáêîâ³ö â 1809 ðîêó çîáîâ'ÿçàëè âèïëà÷óâàòè êîìïîçèòîðó ùîð³÷íó ïåíñ³þ, çàì³ñòü òîãî â³í îá³öÿº íå ïîêèäàòè Àâñòð³þ. ϳçí³øå ïðî öþ ãîðåçâ³ñíó ïåíñ³þ, çîáîâ'ÿçàííÿ ïî ÿê³é âèêîíóâàâ ëèøå åðöãåðöîã Ðóäîëüô, ñêàæóòü ùî Áåòõîâåíó âîíà ïðèíåñëà á³ëüøå íåïðèºìíîñòåé, í³æ äîïîìîãè. “³ä÷óâàòè ñåáå çä³áíèì äî âåëèêî¿ ñïðàâè ³ íå âèêîíàòè éîãî, ðîçðàõîâóâàòè íà çàáåçïå÷åíå æèòòÿ ³ áóòè ïîçáàâëåíèì ¿¿ óíàñë³äîê æàõëèâèõ îáñòàâèí ÿê³ íå çíèùóþòü â ìåí³ ïîòðåáè â ñ³ìåéíîìó æèòò³, à ëèøå çàâàæàþòü âëàøòóâàòè ¿¿...”. Ïîòðåáà ³ ñàìîòí³ñòü ñóïðîâîäæóþòü éîãî æèòòÿ. Âñ³ çàðàç çíàéîì³ ³ç çíàìåíèòîþ Ï'ÿòîþ ñèìôîí³ºþ, ñàìå òàê äîëÿ ñòóêàºòüñÿ â äâåð³. Âîíà ïîñòóêàëà â äâåð³ Áåòõîâåíà.
       Íåñê³í÷åíí³ íàïîëåîí³âñüê³ â³éíè, âòîðèííà îêóïàö³ÿ ³äíÿ ìàñîâèé â³ä'¿çä ³ç ñòîëèö³ Àâñò𳿠- íà ôîí³ öèõ ïîä³é ³ äîâîäèòüñÿ ïðàöþâàòè Ëþäâ³ãó. Àëå ùå îäíà îáñòàâèíà âïëèíóëà íà òàêèé ñòð³ìêèé çë³ò ïîïóëÿðíîñò³ Áåòõîâåíà, òà ³ íà ðîçâèòîê ìóçèêè â ö³ëîìó - âèíàõ³ä ìåòðîíîìà. ²ì'ÿ â³äîìîãî ìåõàí³êà-âèíàõ³äíèêà Ìåëüöåëÿ íàçàâæäè óâ³éøëî äî ³ñòî𳿠çàâäÿêè ìåòðîíîìó. “Áèòâà ïðè ³òòî𳿔- òâ³ð íà äóæå ïîïóëÿðíó â³éñüêîâó òåìó - áóëà íàïèñàíà çà ïðîïîçèö³ºþ òîãî æ Ìåëüöåëÿ äëÿ ñêîíñòðóéîâàíîãî íèì ïðèëàäó. Òâ³ð áóâ äóæå åôåêòíèì, âèêîíóâàâñÿ â³í ñèìôîí³÷íèì îðêåñòðîì, ïîñèëåíèì äâîìà â³éñüêîâèìè îðêåñòðàìè, ð³çí³ ïðèñòîñóâàííÿ â³äòâîðþâàëè ãàðìàòíó ñòð³ëÿíèíó. Âåëè÷åçíèé óñï³õ ó ïóáë³êè çâåëè÷èâ Áåòõîâåíà íà âåðøèíó éîãî ïðèæèòòºâî¿ ñëàâè. ²ìïåðàòîðñüêèé òåàòð ðàïòîì çãàäóº ïðî áåòõîâåíñüêó îïåðó “Ô³äåë³î”, àëå ãëóõîòà ñèëüíî çàâàæຠàâòîðó äèðèãóâàòè çà éîãî ñïèíîþ êàïåëüìåéñòåð Óìëàóô îáåðåæíî âèïðàâëÿº ïîìèëêè. Ìîäà, ñàìå ìîäà, íà Áåòõîâåíà ðîñòå. Éîãî çàïðîøóþòü íà câ³òñüê³ ïðèéîìè. Äî ÷åñò³ âåëèêîãî êîìïîçèòîðà â³í âñå ùå â³ääຠïåðåâàãó êðóãó áëèçüêèõ äðóç³â â ñêðîìíîìó ðåñòîðàí÷èêó. Òàì, â êîë³ äðóç³â, â³í äàâàâ âîëþ ñâî¿ì åìîö³ÿì, â³í ãîâîðèâ âñå ùî äóìàº, íå áîÿ÷èñü í³ øïèãóí³â òà äîíîùèê³â. ijñòàâàëîñÿ âñ³ì ³ àâñòð³éñüêîìó óðÿäó, ³ êàòîëèöüê³é ðåë³ã³¿, ³ ³ìïåðàòîðó. Ñëóõ áóâ ïðàêòè÷íî âæå çàãóáëåíèé, òîìó Ëþäâ³ã êîðèñòóâàâñÿ ñïåö³àëüíèìè “Ðîçìîâíèìè çîøèòàìè”, â ÿêèé çàïèñóâàëèñÿ ïèòàííÿ ³ â³äïîâ³ä³. Äî íàñ ä³éøëî áëèçüêî 400 òàêèõ çîøèò³â çàïèñè â íèõ á³ëüø, í³æ ñì³ëèâ³: “Ïðàâëÿ÷à çíàòü í³÷îìó íå íàâ÷èëàñÿ!”, “Íàø ÷àñ ïîòðåáóº äîáðîãî ðîçóìó, ùîá õëüîñòàòè ö³ ï³äë³ ëþäñüê³ äóø³!”, “×åðåç ï'ÿòäåñÿò ðîê³â âñþäè áóäóòü ðåñïóáë³êè... ” Áåòõîâåí âñå-òàêè çàëèøèâñÿ ñàìèì ñîáîþ. À â öåé ÷àñ, â öüîìó æ ðåñòîðàí÷èêó, çà äàëüí³ì ñòîëèêîì ñèäèòü ìîëîäà ëþäèíà, ÿêà çàõîïëåíî ñïîñòåð³ãຠçà ñâî¿ì êóìèðîì, ³ì'ÿ ö³º¿ ëþäèíè - Ôðàíö Øóáåðò. Ç 1813 ïî 1818 ð³ê Áåòõîâåí ñêëàäຠäîñèòü ìàëî ³ ïîâîë³, àëå íàâ³òü íàïèñàí³ â ñòàí³ äåïðåñ³¿, éîãî òâîðè ïðåêðàñí³. Ñîíàòà äëÿ ôîðòåï³àíî îð. 90, e-moll, äâ³ â³îëîí÷åëüí³ ñîíàòè, âèõîäÿòü éîãî îáðîáêè íàðîäíèõ ï³ñåíü.
       Íå áàãàòî, àëå â öåé ïåð³îä ìîæíà ïîì³òèòè çì³íó ìàíåðè, ñòèëþ íàïèñàííÿ, ó íàø ÷àñ â³í îòðèìàâ íàçâó “ï³çíüîãî ñòèëþ” Áåòõîâåíà. Ñë³ä âèä³ëèòè öèêë ï³ñåíü “Äî äàëåêî¿ êîõàí, àáñîëþòíî îðèã³íàëüíèé, â³ä íüîãî äóëî íîâèçíîþ. Ñàìå öåé òâ³ð çðîáèâ íå ìàëèé âïëèâ íà ðîìàíòè÷í³ âîêàëüí³ öèêëè Øóáåðòà ³ Øóìàíà.  ïåð³îä ç 1816 ïî 1822 ð³ê ç'ÿâëÿþòüñÿ ï'ÿòü îñòàíí³õ ôîðòåï³àííèõ ñîíàò, ¿õ êîìïîçèö³ÿ äîñèòü ñêëàäíà, ÿê, âò³ì, ³ êîìïîçèö³ÿ ï³çí³õ êâàðòåò³â (1824-1826). ³í â³äñòóïຠâ³ä êëàñè÷íèõ ôîðì ñîíàò, â ÷åðãîâèé ðàç ðóéíóº âñ³ ðàìêè, øâèäøå çà âñå, öå ïîâ'ÿçàíî ç éîãî ô³ëîñîôñüêî-ñïîãëÿäàëüíèì íàñòðîºì. Íåìîâ íàéêðóïí³øèé êîøòîâíèé êàì³íü â êîðîë³âñüê³é êîðîí³, Äåâ'ÿòà ñèìôîí³ÿ çàéíÿëà ñâîº, ïàíóþ÷å, ì³ñöå ñåðåä òâîð³â âåëèêîãî Áåòõîâåíà. Õòî çíàº, ìîæëèâî, ùå ÷åðåç ïàðó ñòîë³òü, âæå íàøà ñó÷àñíà ìóçèêà îñòàíí³õ òðèäöÿòè ðîê³â çíà÷èòèìå äëÿ íàøèõ íàùàäê³â òå, ùî äëÿ íàñ çíà÷èòü êëàñè÷íà ìóçèêà çàðàç. Çàìèñëþâàëàñÿ Äåâ'ÿòà ñèìôîí³ÿ ùå â ðîêè êðèçè, àëå ðåàë³çîâóâàòèñÿ öÿ ³äåÿ ñòàëà ò³ëüêè â 1822 ðîö³, ïàðàëåëüíî ç Óðî÷èñòîþ ìåñîþ.
       Â 1823 ðîö³ Áåòõîâåí çàê³í÷óº ìåñó, à ÷åðåç ð³ê ³ ñèìôîí³þ. Ó ô³íàëüíó ÷àñòèíó ñâîãî áåçñìåðòíîãî òâîð³ííÿ àâòîð ââ³â õîð ³ ñï³âàê³â-ñîë³ñò³â, äîðó÷àþ÷è ¿ì ñëîâà ç îäè Øèëëåðà “Äî ðàäîñò³”: Ëþäè - áðàòè ì³æ ñîáîþ! Îáí³ì³òüñÿ, ì³ëüéîíè! Çëèéòåñÿ â ðàäîñò³ îäí³é! Äëÿ òàêèõ ãðàíä³îçíèõ ³äåé áóëî çíàéäåíî ³ òàêå æ ãðàíä³îçíå âò³ëåííÿ â ìóçèö³. Äåâ'ÿòà ñèìôîí³ÿ º ðîçâèòêîì òåìè çíàìåíèòèõ “Ãåðî¿÷íî¿ ³ Ï'ÿòî¿, “Ïàñòîðàëüí ³ Ñüîìî¿ ñèìôîí³é”, îïåðè “Ô³äåë³î”. Àëå âîíà âñå-òàêè íàéâèçíà÷í³øà ó âñ³é òâîð÷îñò³ Áåòõîâåíà, ñàìà çðîáëåíà â óñ³õ â³äíîøåííÿõ. Íåçàáàðîì øâèäêîïëèííà ñëàâà ïðîéøëà, ³ ïðî Ëþäâ³ãà çíîâó âñ³ çàáóëè, áàãàòî äðóç³â âæå äàâíî ïîêèíóëè ³äåíü, äåÿê³ ïîìåðëè.
- Çäàºòüñÿ, ïàí Áåòõîâåí æèâå òóò ïîðÿä, ÿ ÷àñòî áà÷èâ, ÿê â³í ñþäè âõîäèâ. - Ïðîäàâåöü îñåëåäö³â âêàçàâ íà ñóñ³äñüêèé áóäèíîê. Áóäèíîê âèãëÿäຠäóæå æàëþã³äíèì. Êàì'ÿí³ ñõîäèíêè, â³ä ÿêèõ ⳺ õîëîäîì ³ âîãê³ñòþ, âåäóòü íà òðåò³é ïîâåðõ, ïðÿìî â ê³ìíàòó ìàéñòðà. Áåòõîâåí ãîâîðèòü: - ß ìàþ íåùàñòÿ áóòè ïîêèíóòèì âñ³ìà ñâî¿ìè äðóçÿìè ³ ñòèð÷ó îäèí â öüîìó ïîòâîðíîìó ³äí³, - ïîò³ì â³í ïîïðîñèòü ãîâîðèòè ãîëîñíî, îñê³ëüêè òåïåð ÷óº äóæå ïîãàíî. ³í òðîõè çáåíòåæåíèé, òîìó ãîâîðèòü äóæå áàãàòî ³ ãîëîñíî. Ãîâîðèòü, ùî ÷àñòî íåçäîðîâèòüñÿ, ìàëî ñêëàäàº. Âñ³ì íåçàäîâîëåíèé, îñîáëèâî ïðîêëèíຠÀâñòð³þ ³ ³äåíü.
- Ìåíå ïðèêîâóþòü òóò îáñòàâèíè, - ñêàæå â³í, óäàðèâøè êóëàêîì ïî ðîÿëþ, - àëå òóò âñå áðèäêî ³ áðóäíî. Âñå çâåðõó äî íèçó - ìåðçîòíèêè. ͳêîìó íå ìîæíà äîâ³ðÿòè. Ìóçèêà òóò â äîñêîíàëîìó óïàäêó. ²ìïåðàòîð í³÷îãî íå ðîáèòü äëÿ ìèñòåöòâà ³ ðåøòà ïóáë³êè çàäîâîëüíÿºòüñÿ òèì, ùî º. - Êîëè â³í ìîâ÷èòü éîãî ëîá ìîðùèòüñÿ, ³ êîìïîçèòîð âèãëÿäຠîñîáëèâî ïîõìóðèì, ³íîä³ öå íàâ³òü ëÿêàº. Áàãàòî ñèë Áåòõîâåí âèòðà÷ຠíà äîïîìîãó ñâîºìó ïëåì³ííèêó, ï³ñëÿ ñìåðò³ áðàòà â³í çì³ã â³ääàòè âñþ íåóòàìîâàíó ïîòðåáó â ëþáîâ³. Àëå ³ òóò Ëþäâ³ãó çíîâó äîâåëîñÿ áîðîòèñÿ, çàëèøèâøè áàãàòî ñèë ³ çäîðîâ'ÿ â çàë³ çàñ³äàíü ñóäó äå ïðîõîäèëè ñëóõàííÿ ç ïèòàíü îï³êè íàä Êàðëîì. Îïîíåíòîì êîìïîçèòîðà ñòàëà ìàòè õëîï÷èêà, êîðèñëèâà ³ íåïðèñòîéíà æ³íêà. Ñàì ïëåì³ííèê íå îö³íèâ ïî ã³äíîñò³ âñüîãî òîãî, ùî çðîáèâ äëÿ íüîãî äÿäüêî ÿêèé âèòðà÷àâ ç òàêîþ âåëèêîþ ïðàöåþ êîøòè, ùî äîáóâàþòüñÿ, íà òå, ùîá çàì'ÿòè ÷èñëåíí³ ñêàíäàëüí³ ³ñòîð³¿, ïîâ'ÿçàí³ ç Êàðëîì. Ö³íîþ íåéìîâ³ðíèõ çóñèëü áëèçüêèõ äðóç³â Áåòõîâåíà, 7 òðàâíÿ 1824 ðîêó áóëà âèêîíàíà Äåâ'ÿòà ñèìôîí³ÿ. Îðêåñòðîì äèðèãóâàâ Óìëàóô. Ñàì êîìïîçèòîð æå ñòîÿâ ó ðàìïè, äàâàâ òåìïè äëÿ êîæíî¿ ÷àñòèíè, õî÷à íà òîé ÷àñ â³í àáñîëþòíî âòðàòèâ ñëóõ. Ïóáë³êà áóëà â çàõîïëåíí³, ãð³ì àïëîäèñìåíò³â! Ìóçèêàíòè ³ ñï³âàêè áóëè ïðèãîëîìøåí³ óñï³õîì ñèìôîí³¿ ³ ëèøå îäíà ëþäèíà ñòîÿëà ÿê ³ ðàí³øå, íå ðåàãóþ÷è íà çàõîïëåí³ âèãóêè, â³í ïðîñòî ¿õ íå ÷óâ.  éîãî ãîëîâ³ âñå ùå ãðàëà ñèìôîí³ÿ. Ìîëîäà ñï³âà÷êà íà ³ì'ÿ Óíãåð ï³äá³ãëà äî êîìïîçèòîðà, óçÿëà éîãî çà ðóêó ³ ïîâåðíóëà ëèöåì äî ïóáë³êè. Ò³ëüêè ó öåé ìîìåíò â³í çì³ã ïåðåêîíàºòüñÿ â óñï³õó ñâîãî òâîðó. Äðóãå âèêîíàííÿ Äåâ'ÿòî¿ ñèìôîí³¿ ïðîõîäèëî ó íàï³âïîðîæíüîìó çàë³, ùî ùå ðàç ï³äòâåðäèëî ñìàêè, à â³ðí³øå ¿õ â³äñóòí³ñòü, ó òîä³øíüî¿ ïóáë³êè.
       Íåçàäîâãî äî ñìåðò³ Áåòõîâåí ¿äå äî îäíîãî ç ñâî¿õ áðàò³â ²îãàííà. Ëþäâ³ã çðîáèâ öþ îáòÿæëèâó äëÿ íüîãî ïîäîðîæ ðàäè òîãî, ùîá óìîâèòè ²îãàííà ñêëàñòè çàïîâ³ò íà êîðèñòü ïëåì³ííèêà Êàðëà. Íå äîáèâøèñÿ áàæàíîãî ðåçóëüòàòó îñêàæåí³ëèé Áåòõîâåí ïîâåðòàºòüñÿ äîäîìó. Öÿ ïî¿çäêà ñòàëà äëÿ íüîãî ôàòàëüíîþ. Ïî äîðîç³ íàçàä Ëþäâ³ã âàæêî ïðîñòóäèâñÿ, éîìó òàê ³ íå âäàëîñÿ âñòàòè íà íîãè, äóæå áàãàòî ñèë áóëî âèòðà÷åíî, ï³ñëÿ äåê³ëüêîõ ì³ñÿö³â âàæêî¿ õâîðîáè Ëþäâ³ã âàí Áåòõîâåí ïîìåð. ³äåíü äîñèòü áàéäóæå â³äíîñèâñÿ äî éîãî õâîðîáè, àëå êîëè çâ³ñòêà ïðî éîãî ñìåðòü îáëåò³ëà ñòîëèöþ, ïðèãîëîìøåíèé áàãàòîòèñÿ÷íèé íàòîâï ïðîâîäèâ âåëèêîãî êîìïîçèòîðà íà êëàäîâèù³. Âñ³ ó÷áîâ³ çàêëàäè öüîãî äíÿ áóëè çàêðèò³.
       Â 1812 ðîö³ íà â³äîìîìó ó òîé ÷àñ ÷åñüêîìó êóðîðò³ «Òåïëèö³» çóñòð³ëèñÿ äâà âåëèê³ òâîðö³ ñâîãî ÷àñó, ³ìåíà ÿêèõ áóëè çàïèñàí³ çîëîòèìè áóêâàìè â ³ñòî𳿠ìèñòåöòâà, Áåòõîâåí ³ Ãåòå. Íà îäí³é ç àëåé ïîåò ³ êîìïîçèòîð çóñòð³ëèñü ç ãðóïîþ àâñòð³éñüêî¿ çíàò³, ùî îòî÷óâàëà ³ìïåðàòðèöþ. Ãåòå, çíÿâøè êàïåëþõ, â³äñòóïèâñÿ äî êðàþ äîðîãè, â³òà⠓âèñîêèõ ãîñòåé” øàíîáëèâèìè ïîêëîíàìè. Áåòõîâåí, íàâïàêè, íèçüêî íàñóíóâ íà î÷³ êàïåëþõ ³, çàêëàâøè ðóêè çà ñïèíó, øâèäêî ïðîéøîâ êð³çü ãóùàâèíó âåëèêîñâ³òñüêîãî íàòîâïó. Îáëè÷÷ÿ éîãî áóëî ñóâîðå, ãîëîâà âèñîêî ï³äíÿòà. ³í ëèøå çëåãêà òîðêíóâñÿ äî ïîë³â ñâîãî êàïåëþõà. Ìèíóâøè ãóëÿþ÷èõ, Áåòõîâåí çâåðíóâñÿ äî Ãåòå: - ß ïî÷åêàâ Âàñ, òîìó ùî ïîâàæàþ Âàñ, ÿê Âè öüîãî çàñëóãîâóºòå, àëå Âè íàäàëè öèì ïàíàìè äóæå âæå áàãàòî ÷åñò³. Íåïîõèòíèé ó â³äñòîþâàíí³ ñâî¿õ ïåðåêîíàíü ÿê õóäîæí³õ, òàê ³ ïîë³òè÷íèõ, í³ ïåðåä êèì íå ïðîãèíàþ÷è ñïèíè, ç âèñîêî ï³äíÿòîþ ãîëîâîþ, ïðîéøîâ ñâ³é æèòòºâèé øëÿõ âåëèêèé êîìïîçèòîð Ëþäâ³ã âàí Áåòõîâåí.

Ñêà÷àòè ïåðåë³ê òâîð³â Ë.Â. Áåòõîâåíà