Æîðæ Á³çå

       Á²ÇÅ, ÆÎÐÆ (Bizet, Georges) (1838-1875), ôðàíöóçüêèé êîìïîçèòîð. Îëåêñàíäð Ñåçàð Ëåîïîëüä Á³çå (ïðè õðåùåíí³ îòðèìàâ ³ì'ÿ Æîðæ) íàðîäèâñÿ â Ïàðèæ³ 25 æîâòíÿ 1838 â ìóçè÷í³é ñ³ì'¿: éîãî áàòüêî ³ äÿäüêî ïî ìàòåðèíñüê³é ë³í³¿ âèêëàäàëè ñï³â.  äåâ'ÿòèð³÷íîìó â³ö³ ïîñòóïèâ â Ïàðèçüêó êîíñåðâàòîð³þ. Áëèñêó÷å â÷èâñÿ ïî êëàñó ôîðòåï³àíî ó À.Ô.Ìàðìîíòåëÿ ³ ïî êëàñó êîìïîçèö³¿ ó Ï.Öèììåðìàíà, Æ.Ô.Ô.Ãàëüîâ³ ³ Ø.Ãóíî; áóâ óäîñòîºíèé áàãàòüîõ íàãîðîä.  1857 éîìó ïðèñóäèëè ïðåñòèæíó Ðèìñüêó ïðåì³þ; íà òîé ÷àñ â³í çàâåðøèâ ñèìôîí³þ äî ìàæîð, à îäíîàêòíà îïåðåòà Á³çå Äîêòîð ̳ðàêëü (Le Docteur Miracle) áóëà â³äçíà÷åíà ïåðøîþ ïðå쳺þ íà êîíêóðñ³, âñòàíîâëåíîìó Æ.Îôôåíáàõîì.
       Áëèçüêî òðüîõ ðîê³â Á³çå ïðîâ³â â Ðèì³, äå êðàñà ïðèðîäè ³ îáðàçîòâîð÷å ìèñòåöòâî ïîä³ÿëè íà íüîãî ñèëüí³øå, í³æ ³òàë³éñüêà ìóçèêà.  êîì³÷í³é îïåð³ Äîí Ïðîêîï³î (Don Procopio), íàïèñàí³é â òîé ïåð³îä, â³í áàãàòî â ÷îìó íàñë³äóº Äîí³öåòò³; ïðîòå ç êîìïîçèòîð³â-ñó÷àñíèê³â íàéá³ëüøèé âïëèâ íà íüîãî äîâãèé ÷àñ íàäàâàâ Ãóíî, à ç ïîïåðåäíèê³â - Ìîöàðò ³ Ðîññèí³. Íà ð³äê³ñòü îáäàðîâàíèé ï³àí³ñò, Á³çå çàñëóæèâ âèçíàííÿ ñàìîãî ˳ñòà, ÿêèé ñëóõàâ éîãî ãðó â òðàâí³ 1861 - ÷åðåç äåê³ëüêà ì³ñÿö³â ï³ñëÿ ïîâåðíåííÿ Á³çå ç Ðèìó äî Ïàðèæó.
       Çà çâè÷àºì, Á³çå íåãàéíî ïðèñòóïàâ äî òâîðó îïåðè, ÿêùî ë³áðåòòî éîìó ïîäîáàëîñÿ, àëå íåçàáàðîì õîëîíóâ ³ çàëèøàâ ðîáîòó íåçàê³í÷åíîþ (îäèí ç éîãî á³îãðàô³â íàë³÷èâ áëèçüêî 20 òàêèõ áåçïë³äíèõ ñïðîá). Ïåðøîþ çàâåðøåíîþ ³ ïîñòàâëåíîþ îïåðîþ êîìïîçèòîðà áóëè Øóêà÷³ ïåðë³â (Les Pecheurs de ðårles, 1863); íå äèâëÿ÷èñü íà î÷åâèäíèé âïëèâ Ãóíî ³ Äæ.Ìåéåðáåðà, ÷àð³âí³ñòü ë³ðèçìó ³ åêçîòè÷íèé ñõ³äíèé êîëîðèò çàáåçïå÷èëè ¿¿ ïî÷åñíå ì³ñöå ó ôðàíöóçüêîìó îïåðíîìó ðåïåðòóàð³. Âîëîä³þ÷è âèäàòíèì òàëàíòîì, Á³çå ëåäâå çâîäèâ ê³íö³ ç ê³íöÿìè ³ âèìóøåíèé ï³äðîáëÿòè â ìóçè÷íèõ âèäàâíèöòâàõ. Ïîäåíùèíà â³äí³ìàëà ó íüîãî áàãàòî ÷àñó, ï³äðèâàëà çäîðîâ'ÿ ³ â³äâîë³êàëà â³ä ñåðéîçíî¿ òâîð÷îñò³. Íàñòóïíà çàê³í÷åíà îïåðà - Ïåðòñüêà êðàñóíÿ (La jolie fille de Perth) - áóëà íàïèñàíà â 1866 ³ ïîñòàâëåíà â ê³íö³ 1867. Ñëàáå ë³áðåòòî ³ âèìóøåí³ ïîñòóïêè êîìïîçèòîðà ïðèìàäîíí³, áåçïåðå÷íî, ïîçíà÷èëèñÿ íà ÿêîñò³ ïàðòèòóðè, àëå âñå òàêè â í³é íåìàëî ÷óäîâîãî ìàòåð³àëó, ÿêèé Á³çå ï³çí³øå âèêîðèñòîâóâàâ â ³íøèõ òâîðàõ.
       Ð³çíîñòîðîííº äàðóâàííÿ Á³çå äîçâîëÿëî éîìó ïðèñòóïèòè äî ñòâîðåííÿ âåëèêî¿ îïåðè, ïðîòå ïåðøèìè òâîðàìè, â ÿêèõ âèÿâèëèñÿ éîãî òâîð÷³ ìîæëèâîñò³ (íå ðàõóþ÷è ðàííüî¿ ñèìôîí³¿), ñòàëè ï'ºñè äëÿ ôîðòåï³àííîãî äóåòó Äèòÿ÷³ ³ãðè (Jeux d'enfants, 1871), îäíîàêòíà îïåðà Äæàì³ëå (Djamileh, 1872) ³ ìóçèêà äî äðàìè À.Äîäå Àðëåç³àíêà (L'Arlsienne, 1872). Îäðóæåííÿ Á³çå â 1869 íà Æåíåâåâ³ Ãàëüîâ³, äî÷êè éîãî ñòàðîãî â÷èòåëÿ, óïîðÿäêóâàëà éîãî ïîáóò ³ ïðèâåëà â ð³âíîâàãó â³ä÷óòòÿ; ó âèïðîáóâàííÿõ, ùî âèïàëè íà éîãî äîëþ ï³ä ÷àñ ôðàíêî-ïðóññüêî¿ â³éíè (Á³çå ñëóæèâ â íàö³îíàëüí³é ãâàð䳿) ³ â äí³ Ïàðèçüêî¿ êîìóíè, éîãî îñîáà çíàéøëà ñïðàâæíþ ãëèáèíó.
       Â öèêë³ Äèòÿ÷³ ³ãðè Á³çå ïðîÿâèâ ñåáå ÿê ìàéñòåð äîòåïíî¿ ³ ë³ðè÷íî¿ ì³í³àòþðè; â Äæàì³ëå â³í ïðîäîâæóâàâ óäîñêîíàëþâàòè ñâ³é îðèã³íàëüíèé îðêåñòðîâèé ëèñò, äàð â³äòâîðåííÿ ì³ñöåâîãî êîëîðèòó ³ çîáðàæåííÿ ïîåòè÷íèõ õàðàêòåð³â î÷åâèäíèé âæå â Øóêà÷àõ ïåðë³â. Ìóçèêà äî Àðëåç³àíêè ñâ³ä÷èòü ïðî ïîäàëüøå òâîð÷å çðîñòàííÿ êîìïîçèòîðà: â äåê³ëüêîõ òàíöÿõ, ³íòåðìåööî ³ «ìåëîäðàìàõ» â³í çóì³â ïåðåäàòè íå ò³ëüêè àòìîñôåðó Ïðîâàíñó, àëå ³ ë³ðèêî-òðàã³÷íó ñòèõ³þ äðàìè Äîäå. ×óäîâå ë³áðåòòî, âèáðàíå Á³çå äëÿ íàñòóïíî¿ îïåðè, âïåðøå â³äïîâ³äàëî óí³êàëüíîñò³ éîãî òàëàíòó: öå áóëî ³íñöåíóâàííÿ íîâåëè Ïðîñïåðà Ìåð³ìå Êàðìåí (Carmen), çðîáëåíà À.Ìåëüÿêîì ³ Ë.Ãàëüîâ³. Á³çå ïî÷àâ ðîáîòó â 1872, àëå ïðåì'ºðà â ïàðèçüê³é «Îïåðà êîì³ê» â³äáóëàñÿ ëèøå 3 áåðåçíÿ 1875. Âðàæàþ÷èé óñï³õ ó ³äåíñüê³é îïåð³ (1875 æîâòíÿ) äîçâîëèâ ïðåäñòàâèòè ñïðàâæíþ ö³íí³ñòü òâîðó. Ïîìåð Á³çå 3 ÷åðâíÿ 1875.

Ñêà÷àòè ðåôåðàò "Æèòòÿ ³ òâîð÷³ñòü Æ. Á³çå"